Skip to main content

Những vết đạn không bao giờ thấy



Một câu chuyện về khiếm khuyết trong nhận thức của con người.

Trong WWII,  Không lực Mỹ cho rằng cần bọc thép máy bay để chúng không dễ dàng bị bắn hạ. Nhưng vấn đề của thép là trọng lượng, nặng quá thì không cơ động và tốn nhiên liệu. Nhẹ quá thì dễ bị thủng giáp. Như vậy, là bọc vừa phải. Nhưng vừa là bao nhiêu, thì Không lực Mỹ …chịu. Họ mời Wald- Một nhà toán học đương  thời.

Không lực cung cấp cho Wald một số dữ liệu. Dữ liệu này thể hiện rằng khi máy bay quay về từ các chiến dịch ở châu Âu, thân của chúng dày đặc những lỗ đạn. Và các lỗ đạn không phân bố đều trên toàn máy bay: Thân máy bay dính nhiều đạn hơn động cơ.

Không lực nghĩ  cần tập trung nhiều thép hơn vào những chỗ dễ bị dính đạn hơn (và ngược lại).

Nhưng  Wald nói, không nên bọc ở những chỗ bị dính đạn. Thép nên được bọc ở chỗ ta không nhìn thấy vết đạn.

Suy luận của Wald đơn giản bắt nguồn từ câu hỏi “Những vết đạn mà ta không nhìn thấy, chúng nằm ở đâu?” (where are the missing holes?).
Và câu trả lời, những vết đạn ta không nhìn thấy nằm trên những chiếc máy bay ta không còn được thấy.

Lí do các máy bay quay về với ít lỗ đạn trên động cơ hơn những vị trí khác là vì những máy bay bị bắn vào động cơ không thể trở về. Các máy bay quay về với phần thân thủng lỗ chỗ như những miếng pho-mát Thụy Sỹ nói rằng: đạn bắn vào phần thân không gây hậu quả quá nghiêm trọng, trong khi động cơ là một điểm yếu chết người.

Nếu ai đó đến thăm phòng phục hồi tại một bệnh viện quân y, họ sẽ dễ dàng gặp được những thương binh bị bắn vào chân hơn là bị bắn vào ngực. Có khi nào, binh sĩ ít khi bị bắn vào ngực? Thực tế là người bị bắn vào ngực thì hay được đem đi chôn hơn là được đưa đến các phòng phục hồi.

Như vậy, thép phải được bọc ở những chỗ ta không nhìn thấy vết đạn.

Gợi  ý của Wald nhanh chóng chứng minh được hiệu quả trong thực tiễn. Rất nhiều máy báy được cứu. Và cuối cùng, trong chiến đấu, kẻ chiến thắng không đơn thuần dựa trên sự dũng cảm, càng không dựa trên sự phù hộ độ trì của Chúa Trời. Kẻ thắng cuộc là kẻ có số lượng máy bay bị bắn hạ ít hơn 5%, sử dụng ít hơn 5% nhiên liệu, hoặc bổ sung thêm 5% dinh dưỡng vào khẩu phần ăn của binh sĩ, …

Các nhà Toán học xếp nhận định sai lầm của các nhà quân sự bên trên vào một dạng hiện tượng gọi là “survivorship bias” (Thiên vị những kẻ sống sót). Hiện tượng này xuất hiện ở khắp mọi nơi, trong mọi lĩnh vực. Chúng ta thường chỉ nhìn thấy những hiện tượng xuất hiện và bỏ qua những gì ẩn giấu. Những người chết thì không thể nói. Nên dữ liệu về họ thường bị lãng quên. Kết luận dựa trên thiên vị thường là sai lầm. Khi tin rằng chỉ cần uống lá đu đủ là có thể khỏi được ung thư, hay khi đọc một cuốn hồi kí thành công và nghĩ rằng mình sẽ thành công nếu làm y như hồi kí, chúng ta đã yên tâm sa vào survivorship bias.

Wald đưa ra được câu trả lời mà những nhà quân sự lỗi lạc không thể, vì ông nhận ra được dữ liệu về những chiếc máy bay quay về không phản ánh hoàn toàn thực trạng của vấn đề. Nhưng trớ trêu là phần lớn mọi người, (vì đặc điểm di truyền và tiến hóa), không dễ dàng nhìn thấy những lỗ đạn mà ta không thấy.

Bình: Bản chất của con người đầy thành kiến(Bias). Để có thể vượt qua Bias và có năng lực "Think outside of the box", khả năng nhận biết mình đang thực sự ở trong một cái "box" cũng là một khả năng mang tính quyết định?

"You must be the change you need to see in the world" Gandhi

Đối với chủ doanh nghiệp, thì chúng ta cần phát hiện tối đa số vết đạn mà chúng ta không thấy: lỗ hổng kế toán, quản trị, lỗ hổng đạo đức kinh doanh, lỗ hổng bảo mật công nghệ...

Bằng cách đi mời kiểm toán về kiểm tra, hoặc thuê chuyên gia tư vấn. Nhưng cách rẻ nhất và tốt là đi nghe hội thảo của chú Long :D

Đối với người lao động, chúng ta nên hiểu là có những viên đạn đang âm thầm bắn vào doanh nghiệp, bắn vào người lãnh đạo, mà nếu không cẩn thận, thì chính chúng ta lại là người khai hỏa.

Tác giả: Nguyễn Việt Cường

Popular posts from this blog

Hướng dẫn sử dụng điếu cày cho người mới lần đầu tập hút thuốc lào

Chiếc điếu cày không còn đơn thuần chỉ là chiếc điếu cày dùng để hút thuốc lào nữa, mà nó còn thực sự là một tác phẩm nghệ thuật của những nghệ nhân thủ công truyền thống tại vùng quê xứ Thanh -  Thanh Hoá. Mà họ đã mày mò, tìm tòi, nghiên cứu những kiểu dáng điếu cày, kỹ thuật làm điếu cày sao cho đẹp, hút thuốc lào sao cho ngon, nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu hút hít thuốc lào của các anh em gần xa.

Hơn nữa cả thế giới đang cấm thuốc lá nhưng không thể cấm thuốc lào, và chiếc điếu cày sẽ còn theo chân chúng ta lâu dài trong xã hội hiện đại văn minh hôm nay. Để quá trình sử dụng điếu cày được đạt chuẩn mình xin lưu ý mấy điểm qua bài viết hướng dẫn sử dụng điếu cày sau đây:


1. Sau khi mua điếu cày về, anh em nên đổ nước vào điếu và cho thêm vài ba hạt muối trắng, xúc điếu và hút một thời gian để thuốc nhanh dậy mùi.

2. Vậy để làm sao để điếu lên nước đẹp? Để bảo quản điếu tốt và nhanh lên nước đẹp, mỗi ngày, buổi tối trước khi ngủ anh em nên dùng vải màn, nhỏ một giọt dầu ăn và la…

LÀM MÀU - MAKE COLOUR - INDIAN

Làm màu là gì? Làm màu hay các bạn trẻ hay gọi vui là "make colour" ( theo tiếng anh ) là việc màu mè hóa hình thức lên để thuyết phục người khác. Bây giờ bạn đã hiểu từ "làm màu" mà các bạn bè mình hay dùng để nói mình hoặc người khác chưa?

Kỹ năng này rất cần trong kinh doanh, mà chỉ làm màu cho sản phẩm thôi nhé, nhưng hãy nhớ là phải dựa hoàn toàn vào "chất" thực sự rồi hẵng làm. Làm cho kỳ vọng người ta cao vút rồi người ta không thỏa mãn người ta sẽ INDIAN cho đấy ( INDIAN nghĩa là I Never Do It AgaiN, xin lỗi mấy bạn Ấn Độ).



Còn trong cuộc sống, người với người thì không cần phải làm màu đâu, có gì nói nấy là tuyệt nhất. Vì con người nhạy cảm lắm, nhìn qua là người ta cảm giác được mình nói thật hay nói quá rồi. Cố làm gì.

Chân thành mà đến với nhau, đỡ mất thời gian, mất công sức, mất tình cảm. Con người ai cũng bình đẳng, chẳng ai hơn ai kém ai cả, vậy mới yêu thương được nhau và hạnh phúc nha.

Đừng "đến với nhau một lần mà ánh mắt bao ngại …

Cách chọn mua điếu cày đẹp, chuẩn để hút thuốc lào ngon

Hướng dẫn cách chọn mua điếu cày đẹp, chuẩn, điếu cày bọc đồng làm từ tre hoặc nứa..., một cách chi tiết nhất. Cách kiểm tra cũng như text điếu cày trước khi mua. Làm sao để chọn được điếu cày hút thuốc lào cho ngon....điếu cày trong video là mình mua ở thành phố Thanh Hoá, vì xứ thanh nổi tiếng là làm điếu cày đạt chuẩn cao nhất.



Trầm cảm là thứ tồi tệ nhất

Nó gặm nhấm ta từng chút, từng chút một, ngày này qua ngày khác. Ta không thể nói với ai. Nếu có nói ta cũng nhận lại những lời động viên hoàn toàn vô dụng, hoặc cái thứ gọi là trầm cảm là ta mê muội tin rằng: những lời nói ấy chẳng có ý nghĩa gì với ta trong lúc đó. Buồn hơn, ta còn có thể nhận lại những lời chỉ trích, nào là sao không sống tốt hơn đi, sao không lấy nó làm động lực, sao không vì người này, người kia, ở đó mà trầm với cảm, buồn với bã làm gì?

Mình là một đứa từng rơi vào trầm cảm năm lớp 11. Bố mất - người mình thương nhất ra đi. Mình rớt học sinh giỏi, từ hạng 3 của trường xuống học sinh khá của lớp. Mình mất căn bản vài môn. Thầy cô buông những câu chỉ trích, tại sao hồi xưa thế này, bây giờ lại như thế này. Bạn bè động viên thì ít mà vui mừng vì mình rớt hạng thì nhiều. Mình bị xỉa xói, mình bị nói xấu vì học càng ngày càng ngu đi. Mẹ đã sẵn buồn, thấy mình rớt hạng thì càng buồn hơn. Họ hàng toàn hỏi những câu sao học gì kì vậy con, thế này thế kia.

Từ đó, mình …

Mục đích cuối cùng của doanh nghiệp là gì?

Tôi đã đặt câu hỏi này cho nhiều doanh chủ. Đa số trả lời (một cách thật thà) là tìm kiếm LỢI NHUẬN. Các giám đốc tài chính (và nhiều chuyên gia tài chính) cũng thường nói vậy. Các giám đốc chức năng khác cũng thường trả lời na ná - làm gì làm, cũng phải có lời, chứ hổng lẽ làm cho lỗ? Sự tranh cãi giữa giám đốc marketing và giám đốc tài chính cũng thường xoay quanh chuyện lời lỗ. Giám đốc tài chính luôn nhìn vào dòng cuối cùng (bottom line), tức dòng lợi nhuận sau thuế để đánh giá mọi hoạt động marketing; và trong nhiều trường hợp, các chương trình marketing bị ách tắc vì 2 chữ profit (lợi nhuận) mà giám đốc tài chính sử dụng như bảo bối để nắm quyền "phủ quyết".


Ít ai hiểu được mục đích cuối cùng của doanh nghiệp KHÔNG PHẢI LÀ LỢI NHUẬN, tức không phải lấy doanh thu trừ chi phí xem còn lại bao nhiêu. Có lợi nhuận, nhưng giá trị cổ phiếu không tăng thì sao? Có nhiều công ty không có lời, thậm chí báo cáo lỗ, nhưng giá cổ phiếu vẫn tăng. Nếu là cổ đông, tức những đồng sở hữu…