Nước Mỹ đã đánh mất niềm tin vào giới chuyên môn như thế nào?

Đây không phải là một bài viết về chính trị quốc tế nhưng có lẽ là một trong những bài hay nhất từng đăng trên tạp chí Foreign Affairs.

Đại ý của tác giả là người Mỹ ngày nay càng mất niềm tin vào giới chuyên môn. Việc lơ đi lời khuyên của các chuyên gia ngày càng được xem như một hành động tích cực, nhằm nhấn mạnh sự "độc lập" khỏi sự lệ thuộc vào giới tinh hoa xấu xa. Điều này nguy hiểm ở chỗ xã hội chỉ vận hành được khi sự phân công lao động được tôn trọng: các chuyên gia đưa ra ý kiến của mình, dân chúng dựa vào các ý kiến này để đưa ra quyết định cuối cùng. Nhưng xu hướng mà tác giả thấy ở Mỹ là người dân thường ngày càng coi khinh giới chuyên môn còn các chuyên gia thì ngày càng co cụm, xa lánh khỏi số đông. Bất kể xã hội hay chính quyền nào, dù dân chủ hay không, cũng sẽ sụp đổ nếu để sự ngu dốt lên cai trị.

Nước Mỹ đã đánh mất niềm tin vào giới chuyên môn như thế nào?

Trong bài viết tác giả có nêu một số điểm đáng chú ý như sau:
1. Người dân Mỹ ngày càng có xu hướng tẩy chay ý kiến của các chuyên gia và cho rằng ý kiến của chính họ cần phải được tôn trọng và lắng nghe, dù nó có cơ sở hay không.

2. Nếu số đông đánh mất lòng tin vào các chuyên gia thì sớm muộn nền dân chủ cũng sụp đổ vì các chuyên gia không muốn phục vụ một đám đông ngu dốt mà sẽ chỉ phục tùng những kẻ mạnh và giàu có.

3. Các chuyên gia không phải lúc nào cũng đúng nhưng những chuyên gia xuất sắc nhất sẽ luôn là những người đầu tiên nhận ra sai lầm của mình và cách chữa sao cho đúng. Trong khi đó số đông thì thường kỳ vọng rằng các chuyên gia lúc nào cũng phải đúng mà nếu không đúng thì không đáng để nghe.

4. Giới chuyên môn có thói quen "thẩm định" hay "kiểm tra chéo" lẫn nhau còn đa số thì không có thói quen đó. Chính vì vậy các quyết định được đưa ra trong một môi trường không có ý kiến chuyên gia sẽ dễ dẫn đến sai lầm hơn đơn giản vì có ít chốt chặn hơn trước các sai lầm nguy hiểm.

5. Một trong những căn nguyên lớn đứng đằng sau xu hướng đáng báo động này chính là sự phát triển của Internet. Khi người ta có thể "Google" ngay lặp tức hàng triệu thông tin khác nhau thì còn ai cần gì chuyên gia nữa? Vấn đề là ở trên mạng thường chỉ có 10% thông tin là bổ ích, còn lại 90% là rác rưởi.

6. Theo triết gia Bertrand Russell thì thái độ "đúng mực" của một người bình thường đối với các chuyên gia nên có sự cân bằng hài hòa giữa sự hoài nghi và khiêm tốn:
- Khi các chuyên gia có sự đồng thuận trong quan điểm, ý kiến trái chiều không thể được xem như chắc chắn đúng.
- Khi các chuyên gia không có sự đồng thuận, không có ý kiến nào được xem như chắc chắn đúng bởi một người không phải chuyên gia.
- Khi các chuyên gia cho rằng chưa có cơ sở đủ vững để tin vào bất kì điều gì, chúng ta nên hoãn việc đưa ra quan điểm cá nhân của mình.

Đọc thêm:   Lòng tin và sự bền vững

Nguồn:  https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2017-02-13/how-america-lost-faith-expertise
loading...