Dạy tiếng anh trong công ty, nghề chơi cũng lắm công phu

Khi hỏi về môn Tiếng Anh đang chạy như thế nào trong công ty thì 03 người bạn của tôi - đang làm đào tạo - trả lời như sau:
Nàng A: Fail rồi đừng hỏi, giờ không ai nhắc gì tới môn Tiếng Anh nữa luôn. Không nuốt trôi. Thôi thì, khó quá bỏ qua.
Nàng B: Cũng đang chạy mà ì ạch lắm. Hết hứng rồi nha. Nhớ cách đây mấy tháng khí thế tưng bừng, giờ thì ngày ấy còn đâu…
Chàng C: Fail vài lần. Giờ rút tỉa kinh nghiệm rồi, ngon lành.
Có một giai đoạn gần như công ty nào cũng ồ ạt dạy Tiếng Anh. Khi đó, tiếng Anh giống như món quà trời cho, ai thích thì cứ học. Cái mác “Công ty có lớp Tiếng Anh cho nhân viên” ở bất cứ đâu cũng nghe thật tình thương mến thương vì lớp Tiếng Anh nào cũng tốn kém nên công ty nào thương nhân viên lắm thì mới có. Thế nhưng, thương không đúng cách thì giống như kiểu tình yêu đứt gánh giữa đường vậy. Đâu đó có công ty dạy thành công, nhưng hầu hết đều gặp khó khăn trong môn này.

Dạy tiếng anh trong công ty, nghề chơi cũng lắm công phu

PHẦN 1: BẮT MẠCH CÁC LỚP TIẾNG ANH TRONG CÔNG TY

- Kiểu thứ nhất: Khi lớp Tiếng Anh mở ra, có công ty sẽ rất hào phóng tặng không cho nhân viên. Ai thích thì cứ dự học. Thế là từ nhân viên kinh doanh, giám sát công trình, kế toán và cả anh tài xế cũng khăn gói vào lớp. Học cả làng. Không cam kết, không hứa hẹn.
- Kiểu thứ hai: Kinh phí có hạn, chỉ mở đúng 1 – 2 lớp, mời gia sư về dạy. Không thi đầu vào, không đo được chính xác trình độ hiện tại, chỉ hỏi sơ sơ vài câu, nhắm nhắm nhân viên đều ở mức Tiếng “Em” thì biết, tiếng Anh thì không cho nên cứ vào hết lớp sơ cấp hoặc sơ trung cấp. Ai trên mức đó thì cũng cứ vào cho đông vui, coi như ôn lại bài.
- Kiểu thứ ba: Học tiếng Anh trong công sở thì ai cũng kỳ vọng học xong là ra tiếp khách, đọc hợp đồng, viết email được và thời gian học nên càng ngắn càng tốt. Cho nên, giáo viên được mời về sẽ được trao cho mục tiêu trọng đại này, bất kể trình của học viên ra sao. Giáo viên nào giỏi thì sẽ tư vấn pros & cons, giáo viên nào muốn giữ mối thì sẽ chiều lòng công ty, đưa ra đủ các kiểu Business English nhưng đã quên mất rằng cần phải học “bò” trước khi học “chạy”. Tiếng Anh có từng thang nấc level, phải học vững level 1 rồi mới sang được level 2. Mà món Business English thì không phải 1, 2 hay 3 mà nằm tận 4, 5, 6 – cần cả một quá trình không được vội vàng.
- Kiểu thứ tư: Để “lạc trôi” đầu ra, không xác định rõ được mục tiêu cần đạt được là gì cho từng vị trí công việc hoặc chưa có cái chuẩn là vị trí công việc đó có cần Tiếng Anh không, cần thì cần ở level nào. Nhưng để mà xác định tiêu chuẩn vị trí thì cần phải làm bài bản nhiều bước, không phải dễ. Đã lỡ không có cái bài bản đó vì muốn xây đủ bước thì cần công sức, thôi thì cứ nhắm chung chung là “Đủ xài” mà quên mất có vị trí sẽ cần nhiều hơn, cần ít hơn, có vị trí cần kỹ năng đọc hiểu, có vị trí cần kỹ năng nghe qua điện thoại, có vị trí cần kỹ năng nói…theo từng mức độ của vị trí. Học chung chung, đầu ra chung chung thì khó có thể hiệu quả được.
- Kiểu thứ năm: Lớp học không kỷ luật và ko “quản trị rủi ro”. Ko kỷ luật nghĩa là đi thì đi, ko thì thôi. Thi đậu thì đậu, ko đậu thì cũng thôi, có người còn trốn thi luôn. Lý do nghỉ học thì vô cùng chính đáng, có khi sếp cho nghỉ luôn hoặc việc nhiều, sếp chẳng còn nhớ phải ưu tiên cho việc học là gì, chỉ có tiến độ - khách hàng – doanh số mà thôi. Rồi cũng ko theo dõi, ko đánh giá. Nghĩa là có cái khởi đầu nhưng ko theo dõi quá trình, bỏ lơ kết quả. Kết quả là vắng được 1 buổi thì sẽ vắng 2, 3 buổi – chả sao. Có giáo viên đến lớp thẫn thờ vì nguyên lớp hè nhau đi hát karaoke và rủ thầy đi luôn hoặc nguyên lớp lo chạy deadline, bỏ học không cần hỏi.
- Kiểu thứ sáu: Hỗ trợ cho nhân viên đi học. Công ty nào bài bản thì có sẵn quy định các mức hỗ trợ tùy theo cấp bậc. Công ty nào chưa có thì sẽ xét theo đơn xin, xin - cho tùy tâm, tùy người. Nhưng rồi được một thời gian, học viên không đi học nữa thì cũng thôi, ko hỗ trợ nữa. Cũng đồng nghĩa là chi phí trước đó là tổn phí mà ko thu hồi được, chỉ lợi được cái nhân viên thấy công ty thật dễ thương.
Còn nhiều kiểu khác nữa mà bạn sẽ dễ bắt gặp ở đâu đó, ngay chính công ty mình hoặc bạn bè. Và những lớp học tiếng Anh cứ như thế on và off.

PHẦN 2: NGHỀ CHƠI CŨNG LẮM CÔNG PHU NHƯNG BIẾT CÁCH, CHƠI VẪN TỐT
Tiếng Anh là môn vẫn trendy từ xưa đến giờ, ai cũng có vẻ nên học và các công ty xem đây là cách thể hiện tình yêu thương nhân viên trong thời đại bây giờ, đào tạo cho nhân viên 1 kỹ năng mà cả thế giới đều có. Nghe thật to tát, làm cũng vất vả nhưng cái gì cũng có cách của nó.

1. “MUỐN” HAY “CẦN”, HAY “BẮT BUỘC PHẢI CÓ”?
Câu hỏi đầu tiên
- Tiếng Anh là môn chơi dài hơi. Bạn có thể học 1 lớp kỹ năng 3 ngày và xem như đã “tu thành chánh quả” nhưng với Tiếng Anh – đơn vị tính cho thời gian học phải là quý, là năm, là mấy năm tùy theo điểm khởi đầu ở đâu. Vậy nên, nhiều người “muốn” nhưng không cần. Khi muốn nhưng không cần thì khó mà theo cho bền bỉ và tới cùng. Còn nếu thật sự thấy “Cần” hoặc “Bắt buộc phải có” thì hãy học. Người cần học là người cần phải sử dụng tiếng Anh trong công việc hàng ngày, phục vụ cho chính công ty đó, mà nếu không có Tiếng Anh thì hiệu quả công việc giảm sút, công ty thiệt hại. Còn nếu không nói tiếng Anh mà doanh số vẫn ổn, công ty cũng chẳng làm ăn gì với nước ngoài thì quên nó đi. Học cho vụi, không có cũng không chết ai thì thôi đừng tham gia và cũng không cho tham gia. Đừng hào phóng cho đi món quà kiến thức mà người học không cần đến. Phí!
Tips: Hãy Khảo sát nhu cầu Đào tạo Tiếng Anh (TNA), bắt đầu với Mô tả công việc (Job descriptions), Phân tích công việc (Job analysis). Khi đó, ta sẽ biết vị trí nào cần học, cần học đến level nào (chứng chỉ gì, bao nhiêu điểm thì được, kỹ năng tương đương cần có là gì), lộ trình học (Roadmap) như thế nào, bao lâu.

2. TRƯỚC & SAU – “PHẢI ĐO NI ĐÓNG GIÀY
Khi đã có lộ trình và mức chuẩn cần đạt tới thì:
- Đo trước khi học: để biết chính xác người học đang ở đâu. Đừng đo vội, đo áng chừng. Hãy gửi nhân viên đi “đo” bằng bài test đầu vào, quy ra điểm.
- Đo theo giai đoạn: học tới đâu, đo tới đo. Đo bằng test giữa kỳ, cuối kỳ và học xong lộ trình thì đo tiếp và so sánh với mức chuẩn.
- Khi thước đo rõ ràng,người học biết đã đi đến đâu và còn bao lâu nữa thì đạt mục tiêu – sẽ khả thi hơn nhiều nếu khởi đầu mù mờ và đích đến mơ hồ. Đo xong hay xếp lớp cho đúng, đừng tiết kiệm mà nhồi nhét chung 1 lớp, cũng không cần quá hào phóng đến mức level chạy dài như kiểu trung tâm.
Tips: Gửi nhân viên đi làm test đầu vào của Trung tâm Anh ngữ - phí khoảng 300K – 500K/người hoặc cho đi thi thử (thi TOEIC chẳng hạn – phí 800K/người).

3. GIẢNG VIÊN & GIÁO TRÌNH
- Giảng viên:
Cách 1: Tuyển hẳn 1 vị trí Giáo viên Tiếng Anh – dạy hết cho toàn công ty, kiêm thêm biên- phiên dịch gì đó cho tận dụng hết tiền lương.
Cách 2: Có công ty thì thuê Giáo viên bên ngoài theo kiểu “gia sư”, mỗi tuần đến 2-3 buổi. Sang chảnh hơn thì thuê 1 GV người Việt (Đọc hiểu, Viết), 1 GV nước ngoài (Phát âm, Nói).
Cả hai cách đều tốt nếu GV đủ “trình”, có tâm và có thể dạy liên tục, không ngắt quãng. Nhưng thực tế là cách 1, GV có thể gắn bó và cam kết hơn nhưng một người cũng khó “bao sân” được hết mọi trình độ, mọi kỹ năng, mọi đối tượng, chưa kể là chi phí lương full không phải công ty nào cũng hào phóng chi trả. Oanh đã thấy nhiều GV giỏi, cả công ty thương mến, nhưng số này hiếm có và cũng ít công ty chịu “nuôi” giáo viên trong nhà. Còn cách 2 thì khó mà nói trước là có bền hay không, freelance thì mức độ gắn bó, cam kết ít hơn hẳn. Khi GV thay đổi xoành xoạch thì người học dễ “tuột mood” và bắt chước nghỉ theo.
Tips:
- Khi chọn giáo viên thì cách 1 hay 2 đều cân nhắc được, có điều là phải lưu ý các khả năng trên. Hoặc cách 3, tốn kém hơn nhưng an toàn và Oanh khuyên dùng, hãy thuê hẳn một trung tâm Anh ngữ chuyên dạy Tiếng Anh cho người đi làm bao trọn quá trình. Oanh không PR cho ai cả nhưng những cái tên sau thì có thê cân nhắc: Aroma – Tiếng Anh cho người đi làm, VUS, AMA (Clever Learn), Elite hoặc các Trung tâm tầm trung, nhiều lắm. Nhưng chú ý, GV nào cũng phải đến dự giờ (observe), phải đề nghị cho xem qua giáo án (lesson plan) và khảo sát ý kiến nhân viên, không phải trường chuẩn là cái gì cũng chuẩn. Dạy thử, thích thì học, không thì đổi ngay. Giá cao thì có bảo hành là vậy.
- Giáo trình: là cả một vấn đề đau đầu và đau thương.
Chọn Giáo trình: như câu chuyện “chưa bò đã lo chạy”, từ Starter đã muốn chạm đến Business English, nếu chọn Giáo trình dễ quá thì người học thấy mau chán, chủ đề và tình huống không gần gũi với mình. Nếu chọn quá cao thì dễ nản, hại não đến nỗi muốn trốn học luôn vì học ngoài giờ đã mệt, học quá khó nuốt thì càng đau đầu hơn.
Tips:
- Khi chọn Giáo trình, nhớ đừng tham, thì một số giáo trình Tiếng Anh công sở thường được giới giáo viên ưu ái là Market Leader, Business Goals, American English File, Enterprise, Cutting Edge, Top Notch. Chọn gì thì tùy, nhưng đừng tham dĩa bỏ mâm. Nếu thấy người học chưa theo kịp thì kết hợp các giáo trình General English, chậm mà chắc. Để tăng hứng thú và người học có thể dùng ngay thì tùy ngành nghề, chọn thêm Giáo trình theo ngành (F&B thì thêm các chủ đề F&B, Dự án thì thêm Dự án, Kế toán thì thêm Kế toán…). Hay nhất là GV tự soạn, tự biên tập kết hợp. Giáo trình có thể phát lẻ tẻ tờ rời nhưng miễn sao phải kết dính theo một mục tiêu chương trình tổng thể. Món 3 trong 1 này công ty nên lưu tâm để yêu cầu giáo viên.

4. ĐỪNG CHO KHÔNG BIẾU KHÔNG
- Cam kết: Một tờ giấy cam kết, một con số đầu ra, chỉ vậy thôi. Khi công ty cho đi học, nên yêu cầu nhân viên ký cam kết – đó có thể là cam kết gắn bó về thời gian làm việc (Chẳng hạn học phí 5 triệu thì làm nửa năm, cứ thế tính lên), đó có thể là cam kết bồi hoàn học phí (khi nghỉ trước thời hạn cam kết thì bồi hoàn full học phí + phí bồi thường – nếu công ty tính kỹ), khi thi không đạt điểm đầu ra (thu hồi, không hỗ trợ phí). Bất kể là gì, hãy yêu cầu cam kết và theo dõi cam kết này. Thực tế là nhiều công ty cho ký hoành tráng lắm mà rốt cuộc không theo dõi hoặc nhân nhượng, vậy cũng như không.
Tips: Một số cam kết khá hay mà công ty bạn có thể áp dụng, kiểu như:
- Nhiều công ty “cho không biếu không” thật, mở lớp tại công ty, nhưng họ vẫn yêu cầu nhân viên đóng trước ½ học phí của khóa học. Cứ học xong, thi đậu là công ty trả lại tiền. Thi rớt thì mất luôn.
- Tương tự với việc hỗ trợ phí cho NV đi học bên ngoài cũng vậy, công ty chi trước cho một nửa, họ học kiểu gì thì học, miễn tới ngày đó, tháng đó nộp vào cái bằng, đạt đúng số điểm họ đã cam kết thì công ty trả tiếp nửa còn lại.
- Hoặc quy định mức hỗ trợ sẽ tương đương với số điểm đạt được, thi đạt x thì hỗ trợ x%, thi đạt y thì hỗ trợ y%, thi đạt z thì không hỗ trợ đồng nào.
- Và quy định kiểu gì thì nên ra một chính sách rõ ràng, cụ thể và ban hành rộng rãi, tùy mỗi công ty mỗi khác. Hình như đụng đến túi tiền thì tính cam kết cũng cao hơn, lẽ thường là vậy. Nhưng đã từng có công ty bạn Oanh, yêu cầu cam kết quá gắt (chẳng hạn thi không đạt thì bị phạt thêm tiền hoặc cứ 5 triệu tiền học thì bắt ở lại phụng sự 2 năm), cả công ty không ai dám xài tiền công ty đi học.
- Kỷ luật: Dù đã có cam kết, vẫn nên có quy định kỷ luật lớp học. Lớp nên có lớp trưởng, hoặc có 1 CV đào tạo lâu lâu lên “rình” (observe) cả người học lẫn người dạy, điểm danh chặt chẽ và báo cáo thường xuyên, warning ngay khi vi phạm. Thực tế là sếp – CV đào tạo – người học đều là chỗ người nhà, hay xí xóa cho xong – mà vậy là có nghĩa tiền đổ song đổ biển mà không ai hay.
Tips:
- Với kỷ luật, cần có quy định cho rõ. Nhưng dù cần control cũng nên linh động, hướng đến sự tích cực. Một phần thưởng (sách, vé xem phim, đĩa nhạc Tiếng Anh…) cho người đi học chuyên cần nhất khóa, điểm cao nhất khóa, hoặc kể cả quà động viên cho người điểm thấp nhất lớp…cũng đều là sáng kiến hay, vừa nâng kỷ luật lên, vừa vui.

5. ĐỒNG LÒNG & GIỮ LỬA
- Để Tiếng Anh không là phong trào on và off thì trên (sếp), dưới (nhân viên) cần đồng lòng ở mọi thời điểm. Đừng chỉ sung hôm nay và tắt ngóm ngày mai. Nói ngày thì hơi nhanh nhưng nói tháng thì dễ vậy lắm. Đồng lòng và giữ lửa nằm ở chỗ:
- Bận gì thì bận, giờ đó học Tiếng Anh thì sếp hay lính cũng cần tôn trọng và tuân thủ. HR nên follow chặt chẽ để nhắc vụ này.
- Không chỉ học trong lớp mà cần hữu ý tạo một môi trường để thực hành, để giữ lửa: CLB Tiếng Anh cuối tuần, Café sáng cùng Tiếng Anh, Ngày nói Tiếng Anh của tuần (chọn 1 ngày – nói, viết email dùng hết bằng Tiếng Anh), sang chảnh nữa thì Họp bằng tiếng Anh.
- Thường thì cái gì khởi đầu cũng ít suôn sẻ, nhiều công ty fail ở lớp Tiếng Anh đầu tiên thì nghĩ rằng sẽ fail luôn ở các lớp tiếp theo và dập tắt luôn. Nhưng không phải vậy, chỉ cần mục tiêu có thì vẫn nên và phải làm. Phương pháp sai thì có thể điều chỉnh. Cái sau chắc chắn tốt hơn cái trước.
- Nếu kinh phí ít thì lại càng không nên dàn trải. Chọn đúng người học, đúng phương pháp (thời điểm, giáo trình, giáo viên) và phải đúng mục tiêu. Đừng nghĩ món ngon thì ai cũng nên ăn. Và cũng đừng nghĩ, ít người thì không có lửa. Thà ít mà chất.
Đã biết nghề chơi lắm công phu nhưng nếu công ty thật sự cần thì bạn cần sắm cho đủ đồ nghề, ít nhất là từ (1) đến (5) thì sẽ chơi được. Trong quá trình thực hiện, vất vả còn nhiều nhưng đã bắt mạch được, biết phương pháp thì khi có trục trặc sẽ dễ biết trục trặc đó ở đâu ra và tìm cách hoàn thiện và làm tốt hơn. Còn nếu nhắm không đủ đồ nghề, NGHỈ CHƠI là thượng sách, đừng hao tâm tổn phí, thà để công sức đó đi tuyển mới nhân sự đủ tiếng Anh đáp ứng được yêu cầu còn hơn.

Đọc thêm: Tiếng Anh giúp tôi trở thành doanh nhân nhanh hơn như thế nào?

Tác giả: Bui Thi Lan Oanh
loading...